ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଗତ ଏଗାର ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଭାରତ ସରକାର ଛଅଟି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅଧିସୂଚିତ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ – ମୁସଲମାନ, ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ, ଶିଖ, ବୌଦ୍ଧ, ପାର୍ସୀ ଏବଂ ଜୈନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତୀମୂଳକ ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଆସିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବଧାନ ଦୂର କରିବା ଦିଗରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ଶିକ୍ଷାଗତ ସୁଯୋଗ, ଆର୍ଥିକ ସଶକ୍ତିକରଣ ଯୋଜନା, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପ, ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ସଂସ୍କାରର ମିଶ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମରେ, ସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ସମାନ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୂଳଦୁଆ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ସମାନ ସୁଯୋଗ ଏବଂ ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ।
ଭାରତରେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କରୁଥିବା ଯୋଜନା
ଶିକ୍ଷା
ମୌଲାନା ଆଜାଦ ଜାତୀୟ ଫେଲୋଶିପ୍ (ଏମ୍ଏଏନ୍ଏଫ୍): ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଜନା ୨୦୦୯-୧୦ ରେ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ଯୋଜନା ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଯୋଜନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଭାରତରେ ଏମ୍.ଫିଲ୍. ଏବଂ ପିଏଚଡି. ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷାରେ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଆକାରରେ ଫେଲୋଶିପ୍ ପ୍ରଦାନ କରିବା। ମନୋନୀତ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ଫେଲୋଶିପ୍ ରାଶି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଲାଭ ସ୍ଥାନାନ୍ତର (ଡିବିଟି) ଆକାରରେ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସିଧାସଳଖ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଜମା କରାଯାଇଥିଲା। ମୌଲାନା ଆଜାଦ ଜାତୀୟ ଫେଲୋଶିପ୍ ଯୋଜନାଟି ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସମାନ ଯୋଜନା ସହିତ ଓଭରଲାପ୍ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ୨୦୨୨-୨୩ରୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଇଛି।
ପଢ଼ୋ ପରଦେଶ: ଏହି ସୁଧ ସବସିଡି ଯୋଜନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମାଷ୍ଟର୍ସ, ଏମ.ଫିଲ୍ ଏବଂ ପିଏଚଡି ସ୍ତରରେ ଅନୁମୋଦିତ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ବିଦେଶରେ ପଢ଼ିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷା ଋଣ ଉପରେ ସୁଧ ସବସିଡି ପ୍ରଦାନ କରିବା। ବିଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସରକାରୀ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ଶସ୍ତା ହାରରେ ଶିକ୍ଷା ଋଣ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉଥିବାରୁ ଏହି ଯୋଜନା ୨୦୨୨-୨୩ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଇଛି।
ବେଗମ ହଜରତ ମହଲ ଜାତୀୟ ବୃତ୍ତି: ନବମ ରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥିବା ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଝିଅମାନଙ୍କୁ ବୃତ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଯୋଜନା ମୌଲାନା ଆଜାଦ ଶିକ୍ଷା ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଥିଲା – ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନରେ ଏକ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ସଂସ୍ଥା। ଯେଉଁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପିତାମାତା/ଅଭିଭାବକଙ୍କ ବାର୍ଷିକ ଆୟ ୨ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ନୁହେଁ ସେମାନେ ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ବୃତ୍ତି ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ନୟା ସବେରା: ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ଶିଖ, ଜୈନ, ମୁସଲିମ, ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ, ବୌଦ୍ଧ ଏବଂ ପାର୍ସୀ ଭଳି ଛଅଟି ଅଧିସୂଚିତ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଛାତ୍ର/ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବା ପାଇଁ ଏହି ‘ମାଗଣା କୋଚିଂ ଏବଂ ସହଯୋଗୀ’ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହାଦ୍ଵାରା କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀ ‘କ’, ‘ଖ’, ଏବଂ ‘ଗ’ ସେବା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମକକ୍ଷ ପଦବୀରେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇପାରିବ। ସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ରର ଉଦ୍ୟୋଗ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ରେଳବାଇ ପ୍ରଭୃତି ଏଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଶକ୍ତିକରଣ ଯୋଜନା
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବିରାସତ କା ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନ (ପିଏମ୍ ବିକାଶ)
ପିଏମ୍ ବିକାଶହେଊଉଛି ସରକାରଙ୍କ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଯୋଜନା ଯାହା ପାଞ୍ଚଟି ପୂର୍ବ ଯୋଜନା ଯେମିତି ‘ଶିଖୋ ଔର କମାଓ’, ‘ନଇ ମଞ୍ଜିଲ୍’, ‘ନଇ ରୋଶନି’, ‘ହମାରି ଧରୋହର’ ଏବଂ ‘ଉସ୍ତାଦ’କୁ ଏକତ୍ରିତ କରୁଛି; ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ; ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ମହିଳାଙ୍କ ଉଦ୍ୟୋଗୀତା ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱ; ଏବଂ ସ୍କୁଲ ଛାଡ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ସହାୟତା ମାଧ୍ୟମରେ ଛଅଟି ଅଧିସୂଚିତ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଉନ୍ନତି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିଥାଏ।
୧. ଶିଖୋ ଔର କମାଓ: ଯୋଗ୍ୟତା, ଆର୍ଥିକ ଧାରା ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି କିମ୍ବା ଆତ୍ମ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ବଜାର ସମ୍ଭାବନା ଆଧାରିତ ଆଧୁନିକ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଯୁବକମାନଙ୍କ (୧୪-୪୫ ବର୍ଷ) ଦକ୍ଷତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ଛଅଟି ଅନୁସୂଚିତ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ୩୩% ପାଣ୍ଠି ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
୨. ନଇ ମଞ୍ଜିଲ୍: ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସ୍କୁଲ ଛାଡ଼ୁଥିବା କିମ୍ବା ମଦ୍ରାସାରୁ ଆସିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ୫୦% ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଣ୍ଠି ସହାୟତାରେ ୮ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୫ରେ ଏହି ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ଉତ୍ତମ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଶିକ୍ଷା (ଅଷ୍ଟମ/ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ) ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।
୩. ନଇ ରୋଶନୀ: ଏହି ଯୋଜନାରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଆଇନଗତ ଅଧିକାର, ଆର୍ଥିକ ବା ଡିଜିଟାଲ୍ ସାକ୍ଷରତା, ଜୀବନ କୌଶଳ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସମର୍ଥନ ଭଳି ମହିଳା-କୈନ୍ଦ୍ରିକ ବିଷୟ ଉପରେ ଛଅ ଦିନିଆ ଅଣ-ଆବାସିକ ବା ପାଞ୍ଚ ଦିନିଆ ଆବାସିକ ତାଲିମ ଦିଆଯାଇଥାଏ। ୧୮-୬୫ ବର୍ଷ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବାଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ।
୪. ହମାରି ଧରୋହର: ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଆଧାରିତ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ, ସାହିତ୍ୟ ବା ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ସଂରକ୍ଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଯୋଜନା। ଏଥିରେ ଐତିହ୍ୟ କୋଠାଗୁଡ଼ିକର ସଂରକ୍ଷଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
୫. ଉସ୍ତାଦ: ପାରମ୍ପରିକ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ କଳା ବା ଶିଳ୍ପକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ୧୪ମେ’ ୨୦୧୫ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। କାରିଗରଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଉନ୍ନତିକରଣ, ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍, ମାନକ ସ୍ଥାପନ, ମାଷ୍ଟର କାରିଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁବ ତାଲିମ ଏବଂ ବଜାର ସଂଯୋଗ ବିକାଶ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ।
ଏହି ଯୋଜନାକୁ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଏବଂ ଉଦ୍ୟମିତା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ‘ସ୍କିଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ମିଶନ’ ଏବଂ ସ୍କିଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ପୋର୍ଟାଲ୍ ସହିତ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷାକରି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଉଛି।
ଜାତୀୟ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ବିକାଶ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ନିଗମ (ଏନ୍ଏମ୍ଡିଏଫ୍ସି)
ଉଦ୍ଘାଟନ ତାରିଖ: ଏହି ନିଗମ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ର ଶାସିତ ପ୍ରଦେଶ ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ କାନାରା ବ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନୋନୀତ ରାଜ୍ୟ ଚ୍ୟାନେଲାଇଜିଂ ଏଜେନ୍ସି ମାଧ୍ୟମରେ ମିଆଦୀ ଋଣ, ଶିକ୍ଷା ଋଣ, ବିରାଟ ଯୋଜନା ଏବଂ ମାଇକ୍ରୋ ଫାଇନାନ୍ସ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଆତ୍ମ ନିଯୁକ୍ତି ଆୟ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅନୁସୂଚିତ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ “ପଛୁଆ ବର୍ଗ”ଙ୍କୁ ରିହାତି ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଏନ୍ଏମ୍ଡିଏଫ୍ସି ଅନୁସୂଚିତ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ପଛୁଆ ବର୍ଗ’ଙ୍କ ସାମାଜିକ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଆତ୍ମ ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ଆୟ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ ରିହାତି ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ମୁଖ୍ୟ ସଫଳତା:
୨୦୧୪-୧୫ରେ, ୪୩୧.୨୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା
ଏନ୍ଏମ୍ଡିଏଫ୍ସି ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ୪୩୧.୨୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ପ୍ରଦାନ କରିଛି। ୧୦ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧,୭୪,୧୪୮ ରୁ ଅଧିକ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ୭୫୨.୨୩ କୋଟି ଟଙ୍କା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି।
ଭିତ୍ତିଭୂମି
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ (ପିଏମ୍ଜେଭିକେ)
ଏହା ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରାୟୋଜିତ ଯୋଜନା, ଏବଂ ଏକ କ୍ଷେତ୍ର ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଯାହା ଅଧୀନରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ସାମୁଦାୟିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ମୌଳିକ ସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଉଛି। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ନିର୍ମିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରତିଟି ଭିତ୍ତିଭୂମି ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଲାଭ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
୨୦୨୩ ରୁ, ଏମ୍ଜେଭିକେ ଯୋଜନାକୁ ଏକ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ପୋର୍ଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନଲାଇନ୍ ମନିଟରିଂ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା। ୨୦୨୩-୨୪ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ, ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଭିନବ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସଂସ୍କୃତିକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏମ୍ଜେଭିକେ ଅଧୀନରେ ନୂତନ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ମଞ୍ଜୁର କରିଛି।
ସାମାଜିକ-ଆର୍ଥିକ ବୈଷମ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅଧୀନରେ ଦେଶର ୩୨ଟି ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ପ୍ରଦେଶର ୩୦୮ ଜିଲ୍ଲାରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ୧୩୦୦ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସାନ୍ଧ୍ରତା କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୮୭୦ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସାନ୍ଧ୍ରତା ବ୍ଲକ (ଏମ୍ସିବି) ଏବଂ୩୨୧ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସାନ୍ଦ୍ରତା ସହର (ଏମ୍ସିଟି) ଏବଂ ୧୦୯ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସାନ୍ଦ୍ରତା ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ସମନ୍ୱିତ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ସାମୂହିକ ଭାବରେ ବ୍ୟବଧାନ ପୂରଣ କରିବା, ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର କଲ୍ୟାଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ଭାରତର ବ୍ୟାପକ ବିକାଶରେ ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତି ଏବଂ ସଶକ୍ତିକରଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଯୋଜନା
ହଜ୍ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା
ଆରମ୍ଭ ତାରିଖ: ହଜ୍ କମିଟି ଆଇନ, ୨୦୦୨ ଏବଂ ଏହା ଅଧୀନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନିୟମର ପ୍ରଶାସନ ସମେତ ହଜ୍ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ୧ ଅକ୍ଟୋବର, ୨୦୧୬ ରୁ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟରୁ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରାଯାଇଛି।
ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଭାରତ ସରକାର ହଜ୍ ର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି ବିଶେଷକରି ନିମ୍ନ ଆୟକାରୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି।
ମୁଖ୍ୟ ସଫଳତା:
• ୨୦୧୪-୧୫: ୪୭.୩୭ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ
• ୨୦୨୩-୨୪: ୮୩.୫୧ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ
ହଜ୍ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ନିଆଯାଇଥିବା ପଦକ୍ଷେପ:
• ହଜ୍ ସୁବିଧା ଆପ୍: ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାକୁ ଉପଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଆପ୍ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ତାଲିମ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ବାସସ୍ଥାନ ଏବଂ ବିମାନ ବିବରଣୀ, ବ୍ୟାଗେଜ ସୂଚନା, ଏକ ଜରୁରୀକାଳୀନ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ (ଏସ୍ଓଏସ୍), ଅଭିଯୋଗ ସମାଧାନ, ମତାମତ, ଭାଷା ଅନୁବାଦ ଏବଂ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସହିତ ଜଡିତ ବିବିଧ ସୂଚନା ପାଇବା ପାଇଁ ହଜ୍ ସୁବିଧାଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ।
• ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୨୫ରେ, ୬୨୦ ଜଣ ହଜ୍ ୨୦୨୫ ଡେପୁଟେସନ୍ଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦୁଇଦିନିଆ ତାଲିମ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆନ୍ତରିକତା ଏବଂ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ସହିତ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଥିଲା।
• ହଜ୍ ୱାକାଥନ୍: ଦିଲ୍ଲୀ ରାଜ୍ୟ ହଜ୍ କମିଟି ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପବିତ୍ର ହଜ୍ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଫିଟନେସର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ ସୁସ୍ଥତା ଏବଂ ଶାରୀରିକ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିବା।
ବୌଦ୍ଧ ବିକାଶ ଯୋଜନା
ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କ୍ରୀଡା, ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ବୌଦ୍ଧ ଜନସଂଖ୍ୟାର ସାମାଜିକ-ଆର୍ଥିକ ଉନ୍ନତିକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା। ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ବୌଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ପାନୀୟ ଜଳ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ଯୁବ କ୍ରୀଡା ପଦକ୍ଷେପ ପାଇଁ ସୁବିଧା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ମୁଖ୍ୟତଃ ହିମାଳୟ ବେଲ୍ଟ, ଲଦାଖରୁ ସିକିମ୍ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀର କିଛି ଅଂଶକୁ କଭର କରିବା। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ସିକିମ୍, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ଲଦାଖ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ହିମାଳୟ ସଂସ୍କୃତି ଅଧ୍ୟୟନ ସଂସ୍ଥା ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବୌଦ୍ଧ ଅଧ୍ୟୟନ ସଂସ୍ଥା ଭଳି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ₹୩୦୦.୧୭ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରକଳ୍ପ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଛି।
କୌମି ୱାକଫ ବୋର୍ଡ ତାରକିଆତି ଯୋଜନା (QWBTS) ଏବଂ ସହରୀ ୱାକଫ ସମ୍ପତ୍ତି ବିକାଶ ଯୋଜନା (SWSVY)
ଏଗୁଡ଼ିକ ରାଜ୍ୟ ୱାକଫ ବୋର୍ଡଗୁଡ଼ିକର ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଏବଂ ଆଧୁନିକୀକରଣ ପାଇଁ ଯୋଜନା। ଏହା ଅଧୀନରେ, ୱାକଫ ସମ୍ପତ୍ତିର ରେକର୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟରାଇଜ୍ ଏବଂ ଡିଜିଟାଇଜ୍ କରିବା ଏବଂ ୱାକଫ ବୋର୍ଡଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଶାସନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ମାନବଶକ୍ତି ନିୟୋଜିତ କରିବା ପ୍ରଭୃତି ଲାଗି ରାଜ୍ୟ ୱାକଫ ବୋର୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ସରକାରୀ ସହାୟତା ଅନୁଦାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। SWSVY ଅଧୀନରେ, ୱାକଫ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଭାବରେ ସମ୍ଭବ ପ୍ରକଳ୍ପ ବିକଶିତ କରିବା ପାଇଁ ୱାକଫ ବୋର୍ଡ ତଥା ୱାକଫ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଧମୁକ୍ତ ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ୨୦୧୯ରୁ ୨୦୨୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ QWBTS ଏବଂ SWSVY ଅଧୀନରେ ଯଥାକ୍ରମେ 23.87 କୋଟି ଟଙ୍କା ଏବଂ 7.16 କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା।
ଜୀୟୁ ପାର୍ସୀ ଯୋଜନା
ଆରମ୍ଭ ତାରିଖ: ଜୀୟୁ ପାର୍ସୀ ହେଉଛି ପାର୍ସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଜନସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଏକ ଅନନ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ଯୋଜନା। ଏହି ଯୋଜନା ୨୦୧୩-୧୪ ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଭାରତରେ ପାର୍ସୀ ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରୋଟୋକଲ ଏବଂ ସଂରଚିତ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରି ପାର୍ସୀ ଜନସଂଖ୍ୟାର ହ୍ରାସ ପାଉଥିବା ଧାରାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିବା ପାଇଁ ଅନନ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ଯୋଜନା।
ମୁଖ୍ୟ ସଫଳତା:
●୨୦୧୪-୧୫ ରେ, ‘ଜୀୟୁ ପାର୍ସୀ’ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ଚିକିତ୍ସା ସହାୟତା ପାଇଁ ମୋଟ ୧୪,୫୫,୨୫୨ ଟଙ୍କା ଆବଣ୍ଟିତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଓକିଲାତି ଏବଂ ପ୍ରସାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ୧୭,୦୩,୫୦୦ ଟଙ୍କା ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା।
●୨୦୨୩-୨୪ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ, ଯୋଜନାର ପରିମାଣ ୩ କୋଟିକୁ ଜାରି କରାଯାଇଛି।
●୨୦୨୪-୨୫ ପାଇଁ, ୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ଆବଣ୍ଟିତ କରାଯାଇଛି।
●ଏହାର ଆରମ୍ଭ ଠାରୁ, ଏହି ଯୋଜନା ୩୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ ସୁଦ୍ଧା ୪୦୦ ରୁ ଅଧିକ ପାର୍ସୀ ପିଲାଙ୍କ ଜନ୍ମରେ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଛି।
ଇତିହାସ ସୃଷ୍ଟି: ୱାକଫ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ, ୨୦୨୫
୮ ଏପ୍ରିଏର ସୂଚୀତ ହୋଇଥିବା ୱାକଫ (ସଂଶୋଧନ) ଆଇନ, ୨୦୨୫ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ୱାକଫ ସମ୍ପତ୍ତିର ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଶାସନରେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବା। ଏହି ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ଭାରତରେ ୱାକଫ ସମ୍ପତ୍ତିର ପରିଚାଳନାକୁ ଆଧୁନିକୀକରଣ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ। ଏହା ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଣିଥାଏ, ଏବଂ ଦକ୍ଷ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଡିଟିଂ ଏବଂ ତଦାରଖ ପାଇଁ ଡିଜିଟାଲ୍ ଉପକରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ। ଏହି ସଂସ୍କାରଗୁଡ଼ିକର ଲକ୍ଷ୍ୟ ୱାକଫ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଅପବ୍ୟବହାରରୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ଦାନଶୀଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଭ୍ୟାସ ସହିତ ସୁସଙ୍ଗତ ଉନ୍ନତ ଶାସନ ମାଧ୍ୟମରେ ମୁସଲମାନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା। ୱାକଫ (ସଂଶୋଧନ) ଆଇନ, ୨୦୨୫ ୱାକଫ ସମ୍ପତ୍ତି ପରିଚାଳନାରେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବା ପାଇଁ ୱାକଫ ଆଇନ, ୧୯୯୫ କୁ ଅପଡେଟ୍ କରାଯାଇଥିଲା।
୬ ଜୁନ୍ ୨୦୨୫ରେ, ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ୱାକଫ ସମ୍ପତ୍ତିର ରିଅଲ୍-ଟାଇମ୍ ଅପଲୋଡ୍, ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ତଦାରଖ ପାଇଁ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀକୃତ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ, ଉମୀଦ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପୋର୍ଟାଲ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ପୋର୍ଟାଲ ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରି ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ୱାକଫ ସମ୍ପତ୍ତିର ପରିଚାଳନାରେ ଏକ ଆଦର୍ଶ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ପ୍ରୟାସର ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନ: ଲୋକ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବ
ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସାରା ଭାରତରୁ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ କାରିଗରମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ‘ଲୋକ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବ’ ଆୟୋଜନ କରେ।
ଏହି ପ୍ଲାଟଫର୍ମ କାରିଗରମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱଦେଶୀ କଳା, ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କେବଳ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପରମ୍ପରାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ କାରିଗରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅଭିନବ ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ପରିବେଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।
ମାର୍କେଟିଂ, ରପ୍ତାନି ଏବଂ ଅନଲାଇନ୍ ବ୍ୟବସାୟ, ଡିଜାଇନ୍, ଜିଏସ୍ଟି ଏବଂ ବିକ୍ରୟ ଇତ୍ୟାଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ, ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ରପ୍ତାନି ପ୍ରମୋସନ ପରିଷଦ ସହାୟତାରେ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା କର୍ମଶାଳା ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିଭାକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସାମଗ୍ରିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ୩ଟି ଲୋକ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବ ଆୟୋଜନ କରିଛି:
●ଜୁଲାଇ, ୨୦୨୪ରେ ଦିଲ୍ଲୀ ହାଟ, ଆଇଏନ୍ଏଠାରେ
●ଜାନୁଆରୀ, ୨୦୨୫: ବାବା ଖଡ଼କ ସିଂହ ମାର୍ଗ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ
●ଏପ୍ରିଲ, ୨୦୨୫: ସମାବର୍ତ୍ତନ ଭୂମି, କାଶ୍ମୀର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଶ୍ରୀନଗର, ଜମ୍ମୁ ଏବଂ କାଶ୍ମୀର
ଏହା ସହିତ, ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି:
●ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ଦିଲ୍ଲୀ ଶିଖ ଗୁରୁଦ୍ୱାର ପରିଚାଳନା କମିଟି ସହଯୋଗରେ, ଶିଖ ଭାଷାଗତ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଖାଲସା କଲେଜରେ ଗୁରୁମୁଖୀ ଲିପି କେନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ନୀତିଗତ ଭାବରେ ୨୫ କୋଟି ଟଙ୍କାମଞ୍ଜୁର କରିଛି।
●ପାର୍ସୀ ଐତିହ୍ୟକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ମୁମ୍ବାଇ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଆବେସ୍ତା ପହଲଭି ଅଧ୍ୟୟନ କେନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ୧୧.୧୭ କୋଟି ଟଙ୍କା ମଞ୍ଜୁର କରାଯାଇଛି।
●ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ହିମାଳୟାନ କଲ୍ଚର୍ ଷ୍ଟଡିଜ୍ ସହିତ ୪୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ବୁଝାମଣାପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଛି।
●ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଜୈନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ନୀତିଗତ ଅନୁମୋଦନ ଦେଇଛି – ଇନ୍ଦୋରର ଡିଏଭିଭିରେ ଜୈନ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଗୁଜରାଟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଜୈନ ପାଣ୍ଡୁଲିପି କେନ୍ଦ୍ର, ଯାହାର ମୋଟ ଆନୁମାନିକ ମୂଲ୍ୟ ₹୬୫ କୋଟି।
ଗତ ୧୧ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଭାରତ ସରକାର ଶିକ୍ଷା, ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଗ୍ରଗତି କରିଛନ୍ତି। ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି ସହାୟତା, ଡିଜିଟାଲ୍ ସଂସ୍କାର ଏବଂ ଐତିହ୍ୟ ସମେତ ଅନନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଯୋଜନା ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି। ସଂରକ୍ଷଣ, ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିକରଣ ଏବଂ ସଶକ୍ତିକରଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଛି।
ଉମୀଦ ପୋର୍ଟାଲ ଭଳି ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଆଇନଗତ ସଂଶୋଧନ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲାଇଜେସନ୍ ପ୍ରୟାସ, ଶାସନରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଦକ୍ଷତାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି। ସାମୂହିକ ଭାବରେ, ଏହି ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସଗୁଡ଼ିକ ସମାନ ସୁଯୋଗକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା, ବିବିଧତାକୁ ପାଳନ କରିବା ଏବଂ ଭାରତର ଚାଲୁଥିବା ବିକାଶରେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଗୁଡ଼ିକ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଦୃଢ଼ ଜାତୀୟ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।